Cây mật gấu – cây lá đắng: Công dụng, cách dùng, lưu ý

Cây mật gấu – cây lá đắng: Công dụng, cách dùng, lưu ý

Tham vấn y khoa: Dược sĩ Lê Kim Phụng, Lương y Đinh Công Bảy

Cây mật gấu là cây gì?

Người ta thường gọi là mật gấu là cây lá đắng bởi nước của loại cây này có vị đắng. Lá cây này nấu chín là một thực phẩm chủ yếu trong súp và các món hầm của các nền văn hóa khác nhau trên khắp châu Phi.

Dùng cây mật gấu lợi hay hại?

Theo lương y Đinh Công Bảy, Tổng thư ký Hội dược liệu TPHCM thì mật gấu là một cây thuốc chữa bệnh. Trong cây mật gấu có chất kháng sinh, chất này rất tốt cho bệnh nhân viêm gan, tiểu đường, loãng xương và chống ung thư. Tuy nhiên, đã là kháng sinh thì không được tự ý sử dụng, không được dùng quá liều và không được dùng kéo dài.

Còn theo Dược sĩ Lê Kim Phụng giảng viên trường đại học Y dược TPHCM thì cây mật gấu tuy có nhiều công dụng với sức khỏe nhưng được nhân dân sử dụng “vô tội vạ” về liều lượng và thời gian sử dụng. Theo dược sĩ, chỉ nên uống khoảng 2 tuần, rồi ngưng lại và 2 tuần đến 1 tháng sau mới dùng tiếp.

Theo Viện Y học Dân tộc, trong quá trình sử dụng cần tuân thủ sự kiểm tra của thầy thuốc cũng như nên định kỳ thực hiện các xét nghiệm đánh giá tình trạng bệnh cũng như chức năng gan, thận… Sử dụng bắt đầu liều thấp, không ngưng đột ngột các thuốc đang điều trị đặc hiệu (thuốc hạ áp, hạ đường…) và theo dõi các biểu hiện bất thường của cơ thể. Liều khuyên dùng khoảng 10g lá tươi (khoảng 3-5 lá) và 5-8g lá dạng khô.

Tác dụng của cây mật gấu

Theo nhiều nghiên cứu, cây mật gấu được ghi nhận có nhiều công dụng đối với sức khỏe con người. Những hợp chất trong cây mật gấu có tác dụng hỗ trợ điều trị các bệnh do quá trình viêm mạn tính, lão hóa, bệnh nhiễm giun sán, động vật nguyên sinh (protozoan) và vi khuẩn.

1. Chống ung thư

Theo một số nghiên cứu trên động vật thí nghiệm thì trong cây mật gấu chứa các chất rabdoserrin A và excisanin A có tác dụng ức chế nhất định đối với sự phát triển của tế bào ung thư, đặc biệt là ung thư tử cung, trong lá cây mật gấu còn có Alcoloid cũng là một hoạt chất chống ung thư mạnh.

2. Hạ thấp nguy cơ bị ung thư vú

Theo công bố trên quyển Y – Sinh học thực nghiệm tháng 2 năm 2004 (Experimental Biology and Medicine of February 2004 Edition) cho thấy mật gấu có tác dụng hạ thấp tỉ lệ nguy cơ bị ung thư vú. Lá cây này dùng nấu dạng canh rau hay xay nhuyễn lấy nước uống như dạng nước bổ dưỡng trong nhiều dạng bệnh lý khác nhau.

3. Kiểm soát đường huyết

Lá cây mật gấu giúp kiểm soát đường huyết ổn định nhờ hợp chất đắng trong lá, tốt cho người bệnh đái tháo đường và thay thế cho quinin để chữa sốt rét. Chất xanthones, acid phenolic giúp hạ sốt và điều trị cảm lạnh. Các bệnh qua đường tình dục như bệnh lậu được điều trị tốt hơn nhờ trong lá có nhiều chất chống oxy hóa. Ngoài ra, lá cây này còn giúp người dùng chữa táo bón, rối loạn tiêu hóa, đau bụng, tả lỵ.

Trong lá mật gấu chứa nhiều hoạt chất đắng – hỗn hợp của các hoạt chất sinh học gồm vitamin (A, C, E, B1, B2), glycoside, saponin, alkaloid và tannin. Alcoloid nhóm benzyl isoquinolein gồm berberin, berban amin, oxyacanthin, isotetrandin, palmatin..

Hoạt chất đắng trong cây rất tốt cho những người bị đái tháo đường do chúng kiểm soát tốt đường huyết trong cơ thể người bệnh.

4. Trị các chứng bệnh đường tiêu hóa

Nhiều thầy thuốc ở châu Phi khuyên người dân dùng trị bệnh đường tiêu hóa, đái tháo đường, chán ăn, kiết lỵ và các chứng rối loạn tiêu hóa. Các Polyphenol có tính kháng viêm và anti – oxidant, thải độc, bảo vệ thận, gan, hỗ trợ điều trị một số bệnh ngoài da. Giảm đường huyết, bao vệ tim mạch do giúp ổn định lipid máu.

5. Chống sốt rét

Chất đắng trong lá mật gấu còn có thể thay thế cho quinine, giúp nhuận trường và chữa táo bón. Lá mật gấu cũng giúp hạ sốt và điều trị cảm lạnh tích cực nhờ các hợp chất xanthones, acid phenolic trong lá.

Chỉ cần nhai một lá trước khi đi ngủ vào ban đêm và sáng sớm sẽ thấy giảm các triệu chứng ho.

6. Tăng cường khả năng sinh sản

Cây mật gấu giúp duy trì sức sống tình dục, uống nước lá đắng giúp kích thích khả năng sinh sản ở phụ nữ khó sinh.

Các lá có chứa nhiều carotene, giúp cân bằng quá trình tổng hợp các hormone sinh dục nữ và duy trì nồng độ estrogen do đó giúp phụ nữ khỏe mạnh và kéo dài tuổi xuân.

Cách dùng cây mật gấu chữa bệnh

1. Trị ho, đau họng

Theo Dược sĩ Lê Kim Phụng, nguyên giảng viên trường Đại học Y Dược TP HCM: “Nhai một lá trước khi đi ngủ vào ban đêm và sáng sớm sẽ thấy giảm các triệu chứng ho, chữa đau họng, trừ đờm. Đặc biệt, lá cây có chứa nhiều carotene cân bằng quá trình tổng hợp các hormon sinh dục nữ và duy trì nồng độ estrogen giúp phụ nữ khỏe mạnh, kích thích khả năng sinh sản”

2. Trị bệnh vệ xương khớp

Ngoài lá, thân cây mật gấu cũng có tác dụng trị xương khớp được dùng theo cách sau:

Cây mật gấu rửa sạch đem thái nhỏ đem phơi khô. Sau đó, dùng thân cây này ngâm rượu và chờ đến khi rượu chuyển màu vàng. Người dùng uống một lượng nhỏ rượu ngâm này để điều trị các triệu chứng về rối loạn tiêu hóa, đường ruột, đau nhức xương khớp, tê thấp…

Dược sĩ Phụng khuyến cáo phụ nữ đang trong thời kỳ mang thai không nên dùng lá cây mật gấu. Ngoài ra, người có một hoặc nhiều hơn những bệnh kể trên vẫn cần đi khám và tuân theo phác đồ điều trị của bác sĩ. Việc sử dụng cây mật gấu chỉ như một liệu pháp dự phòng hoặc hỗ trợ điều trị với sự đồng ý của bác sĩ.

3. Giảm sốt

Sắc 10g lá khô cùng với khoảng 25g nghệ củ trong 200ml nước cho đến khi còn 100ml. Để còn hơi ấm, cho thêm mật ong vào tùy theo khẩu vị của từng người, chia uống 3 lần trong ngày.

4. Điều trị sốt rét

Dùng một nắm nhỏ lá mật gấu sắc cùng 4 chén nước cho đến khi còn 2 chén, chia uống 3 lần/ngày.

5. Hạ huyết áp

Rửa và đun sôi khoảng 5 lá mật gấu tươi với 3 chén nước nấu cho đến khi lượng nước còn khoảng 2 chén, để nguội, lọc bỏ bã, chia uống 2 lần/ngày.

6. Điều trị viêm ruột thừa

Lấy 30g lá mật gấu tươi, 400ml nước và 1 thìa súp mật ong. Đun sôi 30g lá trong 400ml nước, để nguội, lọc bỏ bã, pha cùng mật ong uống 3 lần/ngày, uống cho đến khi bệnh thuyên giảm.

7. Điều trị bệnh đái tháo đường

Dùng khoảng 5g lá mật gấu tươi, rửa sạch, hãm trong 1 chén nước nóng, để nguội, uống mỗi ngày 2 lần vào sáng và tối, sau bữa ăn.

8. Điều trị nhiễm trùng đường hô hấp

Lấy khoảng 9 – 15g lá khô, sắc với 3 chén nước đến khi còn 1 chén, lọc bỏ bã, để nguội chia uống 2 lần trong ngày.

9. Điều trị bệnh lỵ Bacillary

Lấy khoảng 9 – 15g lá khô, sắc với 3 chén nước đến khi còn 1 chén, lọc bỏ bã, để nguội chia uống 2 lần trong ngày

Các lưu ý khi sử dụng cây mật gấu

Cây mật gấu là một loại thảo mộc có chứa chất kháng sinh. Do đó, bạn không nên tự ý sử dụng, không dùng quá liều và dùng kéo dài.

Bạn chỉ nên sử dụng nước sắc của cây khoảng 2 tuần rồi ngưng dùng trong 2 – 4 tuần sau đó dùng tiếp.

Khi mới sử dụng, bạn nên bắt đầu với liều thấp, không ngưng đột ngột các thuốc đặc trị (thuốc hạ huyết áp, hạ đường huyết). Ngoài ra, bạn nên theo dõi chặt chẽ các biểu hiện bất thường của cơ thể.

Ngoài ra, nhiều người vẫn nhầm tưởng cây mật gấu và cây mật nhân là giống nhau. Thực tế, 2 loại cây này hoàn toàn khác nhau về hình dạng, tên gọi cũng như công dụng

Please follow and like us:
error

Viết một bình luận